วิกฤตของวัย 'เบญจเพส' (Quarter-Life Crisis)
- Jun 3, 2022
- 2 min read
เชื่อว่าคนที่เติบโตมากับวัฒนธรรมความเชื่อของไทยหลายคนน่าจะรู้จัก ‘เบญจเพส’ ความเชื่อของคนไทยที่ว่าช่วงอายุ 25 ปี คือช่วงชีวิตที่ดวงจะตกมากที่สุด จิตใจเศร้าหมอง เกิดปัญหาด้านการงาน มีปัญหาสุขภาพ ประสบอุบัติเหตุ หรืออาจหนักหนาถึงขั้นเสียชีวิต ซึ่งคำว่า ‘เบญจเพส’ เป็นคำที่มีรากศัพท์จากภาษาบาลี ‘ปญฺจวีส’ โดย ‘ปญฺจ’ แปลว่า ‘ห้า’ และ ‘วีส’ แปลว่า ‘ยี่สิบ’ ทว่าสิ่งที่หลายคนเข้าใจว่าเป็นเพียงคติความเชื่อของชาวไทย อาจมีที่มาจากสิ่งที่เป็นรูปธรรมมากกว่านั้น และไม่ได้มีแค่ในวัฒนธรรมไทยด้วย
.
หากคุณอยู่ในช่วงที่เพิ่งเรียนจบใหม่ หรือเพิ่งเริ่มทำงานได้ 2 - 3 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยที่เราควรจะเป็น ‘ผู้ใหญ่’ อย่างที่เราเคยมองพ่อแม่ลุงป้าน้าอาในวันที่คุณยังเป็นเด็ก แต่ในความเป็นจริงคุณกลับรู้สึกเคว้งคว้าง มองไม่เห็นอนาคต ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าสิ่งที่กำลังทำอยู่นี้มันมีประโยชน์กับตัวเองหรือคนรอบข้างอย่างไร พอมองไปรอบ ๆ ตัวก็เจอแต่คนที่ชีวิตดูสวยหรูดูดีกว่าเราเต็มไปหมด จนรู้สึกว่าตัวเองไร้ค่า ไร้จุดหมาย ไม่มีความเป็นผู้ใหญ่ หมดไฟในการใช้ชีวิต...
ก่อนที่คุณจะหดหู่ไปมากกว่านี้ เราขอปลอบใจคุณสักเล็กน้อยว่าไม่ได้มีแค่คุณที่เผชิญกับปัญหานี้ เพราะนี่เป็นภาวะทางอารมณ์ที่มีสาเหตุจาก ‘ความเปลี่ยนแปลง’ ในชีวิต โดยมีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นกับคนวัย 20 ต้น ๆ มากเป็นพิเศษ เพราะเป็นช่วงที่ผ่านการทำงานมาสักพัก เริ่มมีประสบการณ์ในชีวิต และเริ่มมีปัญหาใหญ่ ๆ ให้เริ่มคิดบ้างแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่จะพูดเป็นเสียงเดียวกันว่ามันช่างแตกต่างจากปัญหาในช่วงวัยเรียนโดยสิ้นเชิง เพราะต้องต้องตัดสินใจด้วยตัวเองมากขึ้น
“เราควรทำงานในบริษัทนี้ต่อดีไหม? หรือว่าจะลาออกไปทำตามความฝัน?”
“คนที่กำลังคุยอยู่นี้เราควรจริงจังแค่ไหน? จะคุยต่อไปเรื่อย ๆ หรือรีบลงหลักปักฐานดีล่ะ?”
“แล้วใครจะดูแลพ่อแม่? เราต้องกลับไปทำงานที่บ้านเกิดหรือเปล่า?“
ในภาวะที่คำถามเกี่ยวกับการเลือกเส้นทางชีวิตดูเหมือนจะเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ แต่ตัวเลือกที่มีกลับดูเลือนลางเสียเหลือเกิน
ต่างประเทศจะเรียกช่วงวัยนี้ว่า ‘Quarter-Life Crisis’ (แปลตรงตัวก็คือ ‘วิกฤตวัย ¼ ของชีวิต’) คือช่วงเวลาที่คนเราจะเริ่มคิดถึงเรื่องการค้นหาเป้าหมายหรือความต้องการในชีวิต จนกระทั่งเกิดเป็นสภาวะเครียดสะสมได้
.
จากการสำรวจของ LinkedIn บริษัทจัดหางานระดับโลก ในปี ค.ศ.2017 พบว่า 75% ของคนอายุ 25 - 33 ปี เคยเผชิญกับ Quarter-Life Crisis ซึ่งมีสาเหตุอันดับต้น ๆ มาจาก
1. ไม่รู้ว่าต้องทำอะไรต่อ ทั้งในการทำงานและการใช้ชีวิต (59%)
2. รู้สึกสับสนกับการเลือกสายอาชีพ (54%)
3. รู้สึกว่ารายได้ไม่เพียงพอ (49%)
4. การหาซื้อที่อยู่อาศัยเป็นเรื่องยากเกินไป (44%)
5. ชีวิตติดอยู่กับงานประจำ (44%)
6. ไม่ได้ท่องเที่ยว (43%)
7. ถูกกดดันเรื่องการแต่งงานและการมีลูก (35%)
8. ไม่ได้ทำตามความฝัน (33%)
9. ไม่ได้ทำงานที่ตั้งใจไว้ (32%)
ผู้อ่านลองตั้งคำถามกับตัวเองกันดูว่าเรามีเรื่องกังวลตรงกับข้อใดบ้าง? ถ้าคุณเป็นคนที่อยู่ในช่วงวัย 25 - 33 ปี และมีเรื่องกังวลตรงกับ 9 ข้อข้างต้น ก็อาจเรียกได้ว่าตัวคุณเองก็กำลังพบกับ Quarter-Life Crisis อยู่เช่นกัน
และจากข้อมูลสถิติจากศูนย์โรคซึมเศร้าไทย กรมสุขภาพจิต พบว่าคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป ป่วยเป็นโรคซึมเศร้าถึง 1.5 ล้านคน ผู้ที่มีเกณฑ์เป็นโรคซึมเศร้าส่วนใหญ่มักเริ่มมีอาการชัดเจนในช่วงอายุ 25 ปี และหลังจากนั้นจะกลายเป็นโรคเรื้อรังทางจิตในระยะยาว ข้อมูลเหล่านี้ทำให้เห็นว่าปัญหาชีวิตในช่วงวัย 25 ปีนั้นไม่ใช่เรื่องของความเชื่องมงาย แต่มีที่มาจาก ‘ความเปลี่ยนแปลง’ ที่เกิดขึ้นในช่วงวัยนี้ และเป็นสิ่งที่พวกเราทุกคนควรร่วมกันทำความเข้าใจ เพราะหากปล่อยไว้อาจทำให้เกิดปัญหาสังคมในระยะยาวได้
.
ตอนยังเด็ก พวกเราอาจรับรู้ว่าการ ‘โตเป็นผู้ใหญ่’ ก้าวเข้าสู่อีกขั้นหนึ่งของชีวิตนั้นจะเกิดขึ้นเองตามอายุที่มากขึ้น พออายุ 20 ปี บรรลุนิติภาวะแล้วความเป็นผู้ใหญ่จะเกิดขึ้นเอง แต่ในความเป็นจริงแล้ว สิ่งนี้ถือว่าเป็นเรื่องนามธรรมมาก ๆ เพราะการเติบโตเป็นผู้ใหญ่นั้นไม่ได้เกิดขึ้นแบบชั่วข้ามคืน (แบบเป่าเทียนวัดเกิดอายุครบ 20 ปี แล้วจะกลายเป็นผู้ใหญ่ทันที) แต่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและความคิดอย่างช้า ๆ ผ่านความรู้และประสบการณ์ นอกจากนี้แต่ละคนก็มีการตีความคำว่า ‘ผู้ใหญ่’ ที่แตกต่างกัน บางคนอาจคิดว่ามันคือการมีใบปริญญาและการมีหน้าที่การงาน บางคนก็มองว่ามันคือการมีครอบครัวและมีลูก ในขณะที่บางคนตัดสินจากการรับผิดชอบชีวิตตัวเองได้โดยไม่พึ่งพาคนอื่น อย่างไรก็ตาม สิ่งหนึ่งที่ทุกคนรับรู้ได้เหมือนกัน ก็คือการแบกรับภาระอันหนักอึ้งจากการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในชีวิต จึงไม่แปลกที่คนในวัยนี้จะรู้สึกเหนื่อยล้า สับสน ท้อแท้ จากความพยายามเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ที่สมบูรณ์ตามความคิดของตน
.
Dr. Oliver Robinson รองศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยาจาก The University of Greenwich ทำการศึกษาเรื่องนี้และพบว่า ภาวะ Quarter-Life Crisis สามารถแบ่งได้เป็น 4 ระยะ คือ
1. ติดกับดักด้านการงานหรือด้านความสัมพันธ์ ในระยะนี้เราจะรู้สึกว่าตัวเองไม่สามารถออกไปจากจุดนี้ได้ ทั้ง ๆ ที่จริงแล้วคุณสามารถทำได้
2. เริ่มรู้สึกว่าการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นได้ จะเกิดขึ้นหลังจากการแยกตัวและความรู้สึกจากจากสิ่งแวดล้อมเดิม ๆ
3. การเริ่มต้นชีวิตใหม่
4. เริ่มมีความมุ่งมั่น และสัญญากับตัวเองว่าจะทำอะไรใหม่ ๆ ที่สะท้อนความสนใจ แรงบันดาลใจ และคุณค่าในตัวเรา
.
จะเห็นได้ว่า Quarter-Life Crisis เป็นสภาวะที่เกิดขึ้นกับความรู้สึกที่มีต่อชีวิต และทุกองค์ประกอบในร่างกายมนุษย์ต่างก็มีความเชื่อมโยงกัน เมื่อสภาพจิตใจแปรปรวน ก็ส่งผลให้ร่างกายทรุดโทรมตามไปด้วย เมื่อร่างกายทรุดโทรมก็ส่งผลให้กิจวัตรประจำวันเปลี่ยนไป จดจ่อกับงานได้ยากขึ้น จดจำเรื่องต่าง ๆ ไม่น้อยลง ไม่มีสมาธิ ขาดสติ อาจกล่าวได้ว่า จริง ๆ แล้วเรื่องร้ายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในวัยเบญจเพสที่เราเชื่อว่าเกิดจากเรื่องของดวง อาจมีที่มาจากภาวะ Quarter-Life Crisis ของแต่ละคนนั่นเอง
.
สำหรับเบญจเพส ในทางความเชื่ออาจต้องทำพิธีกรรมบางอย่าง เช่น การสะเดาะเคราะห์ การทำบุญ เข้าวัดปฏิบัติธรรม อาจช่วยให้หลายคนสบายใจขึ้น ก็ถือว่าเป็นสิ่งที่ทำได้ แต่ถ้ามองว่ามันคือ Quarter-Life Crisis การผ่านช่วงเวลานี้ไปให้ได้ ก็ต้องอาศัยการวางแผนรับมือปัญหา การบริหารจัดการชีวิตตัวเองให้ดีทั้งเรื่องงานและชีวิตส่วนตัว และอย่าใจร้ายกับตัวเองด้วยการเปรียบเทียบกับความสำเร็จของคนอื่น เพราะคนเราเกิดมามีทรัพยากรไม่เท่ากัน ควรใช้ชีวิตตามกำลังของเราเองจะดีกว่า แต่ถ้ารู้สึกว่าอับจนหนทางจริง ๆ การขอคำปรึกษา ระบายปัญหาให้ใครสักคนฟังก็ช่วยได้ สามารถโทรไปปรึกษาได้ที่
สมาคมสะมาริตันส์แห่งประเทศไทย โทร 02 713 6793
สายด่วนกรมสุขภาพจิต โทร 1323
.
.
อ้างอิง:
1. Quarter-Life Crisis: วิกฤต ¼ ชีวิต
2. Quarter-life Crisis วิกฤตที่คนรุ่นใหม่อยากก้าวให้ผ่าน ชวนทำความเข้าใจแล้วค่อยๆ หาวิธีรับมือ https://themomentum.co/quarter-life-crisis-and-how-to.../
3. The quarterlife crisis: young, insecure, and depressed https://www.theguardian.com/.../quarterlife-crisis-young...
4. Managing A Quarter Life Crisis In The Midst Of A Crisis
5. เปิดสถิติ โรคซึมเศร้ากับสังคมไทย ภัยเงียบทางอารมณ์ของคนยุคใหม่
6. จงใจดีกับตัวเองในวันที่อ่อนแอ แนะนำวิธีรับมือกับ ‘Quarter Life Crisis’ เมื่อวิกฤติชีวิตเกิดขึ้นกับคนอายุก่อน 30
7. ทำไมเบญจเพสต้องยี่สิบห้า
http://legacy.orst.go.th/ ?knowledges=ทำไมเบญจเพสต้องยี่สิบหe
8. New LinkedIn research shows 75 percent of 25-33 years old have experienced quarter-life crises
Comments